15 Νοε 2014

Προγράμματα δραστηριοτήτων για ασθενείς με άνοια σε κλειστά πλαίσια φροντίδας

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΣΕ ΚΛΕΙΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ

Πρινιωτάκη Ελένη Κοιν.Λειτουργός  Πρότυποι Ξενώνες Ηλικιωμένων
 
 

ΤΑ ΚΛΕΙΣΤΑ  ΠΛΑΙΣΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

Η κλειστή περίθαλψη αποτελεί ένα τμήμα του συστήματος κοινωνικής φροντίδας το οποίο συνεχώς μεταβάλλεται και παρουσιάζει μια αυξητική τάση στις μέρες μας Αυτή η τάση ήρθε ως αποτέλεσμα του φαινομένου της επιμήκυνσης του προσδόκιμου ζωής και του αριθμού των ηλικιωμένων που ολοένα και μεγαλώνει σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες, και στην Ελλάδα. Ταυτόχρονα με τους αριθμούς, αυξάνουν και εκείνοι οι ηλικιωμένοι που χρήζουν αυξημένης φροντίδας λόγω σοβαρών προβλημάτων υγείας που αντιμετωπίζουν. Το γεγονός αυτό θέτει τα πλαίσια κλειστής φροντίδας μπροστά από μια σειρά προκλήσεις στις οποίες οφείλουν να ανταποκριθούν.

Στην Ελλάδα, οι μονάδες κλειστής φροντίδας που φιλοξενούν ασθενείς με άνοια δεν διαφοροποιούνται νομικά αλλά και ουσιαστικά από τις μονάδες που απευθύνονται σε ηλικιωμένους γενικά, αν και κάποιες μονάδες σήμερα διαθέτουν κάποια τμήματα όπου παρέχεται πιο εξειδικευμένη φροντίδα. Οι πιο συνηθισμένες διαθέσιμες υπηρεσίες στις Μ.Φ.Η είναι: η 24ωρη φιλοξενία, σίτιση, παρακολούθηση, προσωπική φροντίδα, βασική ιατρική περίθαλψη, φαρμακευτική αγωγή (Steinetal. 1986).. Εκτός από τις προηγούμενες, η νομοθεσία προβλέπει την παροχή και υπηρεσιών φυσιοθεραπείας, οργάνωσης δραστηριοτήτων, υποστηρικτικής και ψυχολογικής θεραπείας. Κάποιες από τις μονάδες διαθέτουν ειδικές πτέρυγες για μικρό αριθμό νοσοκομειακών κλινών (Ελληνική Εταιρεία Νόσου  Αlzheimer 2005).

Η Ελλάδα ακολουθεί με αργά βήματα τις αναπτυγμένες χώρες που έχουν αναβαθμίσει σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα της κλειστής φροντίδας προς τους ασθενείς με άνοια παρέχοντας εξειδικευμένες  υπηρεσίες , καθώς το νομικό πλαίσιο στη χώρα μας που καλύπτει την περίθαλψη των ασθενών με άνοια είναι ανύπαρκτο. Αυτό έχει ως συνέπεια το οικονομικό βάρος της κάλυψης της φροντίδας να το επωμίζεται εξ ολόκληρου ο ίδιος ο ασθενής, μέσω της σύνταξής του, αλλά και το οικογενειακό του περιβάλλον αφού σπάνια η σύνταξη καλύπτει τα απαιτούμενα έξοδα για την φιλοξενία σε Μ.Φ.Η. Για τους λόγους αυτούς, αναζητούνται νέοι δρόμοι που θα οδηγήσουν στην παροχή βελτιωμένων ποιοτικά υπηρεσιών φροντίδας για αυτή την ομάδα των τόσο ευάλωτων ηλικιωμένων ασθενών.

Στα πλαίσια αυτής της προσπάθειας οι επαγγελματίες υγείας στρέφονται στην ήδη τεκμηριωμένη γνώση και εμπειρία από το εξωτερικό. Τόσο οι θεωρητικές προσεγγίσεις όσο και οι μελέτες που έχουν διεξαχθεί υποστηρίζουν ότι η ευζωία των ασθενών με άνοια συνδέεται άρρηκτα με την εμπλοκή τους σε εξατομικευμένες, μη φαρμακευτικές, παρεμβάσεις και προγράμματα δραστηριοτήτων (Kitwood και Bredin 1992, Downs και συν. 2007) .

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ

Τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, διεξάγεται μια μεγάλη συζήτηση τα τελευταία χρόνια σχετικά τόσο με το ποιος πρέπει να είναι ο επαγγελματίας που θα σχεδιάζει και θα εφαρμόζει δραστηριότητες. Το νομικό πλαίσιο στην Ελλάδα συχνά δημιουργεί σύγχυση και προστριβές μεταξύ των επαγγελματιών υγείας. Ο ρόλος, η  εκπαίδευση, το καθεστώς, η θέση ή οι απολαβές των επαγγελματιών που ασχολούνται αποκλειστικά με την παροχή δραστηριοτήτων δεν είναι ξεκάθαρος και επαρκώς οριοθετημένος νομικά. 

Αυτό, πάντως, που προκύπτει τόσο από την βιβλιογραφία και κυρίως από την πρακτική, είναι πως είναι απαραίτητο να υπάρχει τουλάχιστον ένα πρόσωπο σε  δομή που θα είναι υπεύθυνο για την εξασφάλιση πραγματοποίησης δραστηριοτήτων. Βέβαια, κάθε δομή μέσα στην οποία διεξάγονται δραστηριότητες είναι διαφορετική, αλλά και τα ίδια τα προγράμματα μπορεί να διαφέρουν. Υπάρχουν όμως πάντα κοινά χαρακτηριστικά αφού απευθύνονται στον ίδιο τύπο ασθενών.

. Στην δουλειά με τους ασθενείς ο συντονιστής χρωματίζει με την προσωπικότητά του τις τεχνικές, τις προσεγγίσεις και τους τρόπους λεκτικής και μη λεκτικής επικοινωνίας. Σε γενικές γραμμές, για μια συνεχή επιτυχημένη δουλειά, ο συντονιστής θα πρέπει να είναι ανοιχτός σε νέες  δημιουργικές ιδέες. Οι ιδέες αυτές δεν χρειάζεται να είναι φοβερά καινοτόμες και μοναδικές. Μπορεί πολύ απλά να προέρχονται  από την προσαρμογή υπαρχουσών ιδεών στις ανάγκες κάθε προγράμματος και κάθε ατόμου

ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ  ΤΩΝ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΩΝ

Οι επαγγελματίες υγείας που λειτουργούν ως σχεδιαστές και συντονιστές δραστηριοτήτων για ασθενείς με άνοια σε ΜΦΗ καλούνται να επιτύχουν το βασικό στόχο της εξασφάλισης της βέλτιστης δυνατής ποιότητας ζωής των ασθενών. Σε αυτή τους την επιδίωξη βρίσκονται αντιμέτωποι με μια σειρά δυσκολιών των ασθενών που προέρχονται είτε από την ίδια την ασθένεια - και αφορούν τα συμπεριφορικά κυρίως συμπτώματά της - είτε από το πλαίσιο  μέσα στο οποίο διαβιούν.

Οι αρνητικές συνέπειες της διαβίωσης σε ΜΦΗ συνδέονται με την θεωρία της μαθημένης ανημποριάς (learnedhelplessnes) και την υπόθεση της οργανικής παθητικότητας  (instrumentalpassivity). Οι προαναφερθείσες καταστάσεις απορρέουν συχνά από την μη αποδεκτή και ενίοτε τιμωρητική στάση του προσωπικού απέναντι στην επιθυμία των ασθενών για ανεξαρτησία, ανάληψη πρωτοβουλίας και έλεγχο της ζωής τους. Ταυτόχρονα ενισχύονται – όχι σπάνια – παθητικές συμπεριφορές, και αντίστοιχες τέτοιες που εκφράζουν πλήρη συμμόρφωση και αποδοχή των όρων και των κανόνων της μονάδας.

Στον αντίποδα αυτών των στάσεων των ηλικιωμένων – που ενισχύονται και από τις συμπεριφορές του προσωπικού – βρίσκονται οι δραστηριότητες. Τούτο συμβαίνει διότι αυτές αποτελούν εξ ορισμού το πλαίσιο μέσα στο οποίο οι ασθενείς, με την βοήθεια των συντονιστών, ενεργοποιούνται και βελτιώνουν την αυτοεικόνα τους ως δημιουργικά, ανεξάρτητα και παραγωγικά μέλη ενός συνόλου

Προκειμένου οι οργανωτές και συντονιστές των δραστηριοτήτων να αντεπεξέλθουν στο ρόλο τους χρειάζονται βασική αλλά και διαρκή εκπαίδευση και κατάρτιση πάνω σε θέματα που αφορούν γνώσεις γύρω από την τρίτη ηλικία, την άνοια και τις συναφείς με αυτή διαταραχές, δεξιότητες επικοινωνίας και αντιμετώπισης των συμπεριφορικών συμπτωμάτων Εκτός από αυτά, κρίσιμες θεωρούνται επίσης – ενδεικτικά - γνώσεις που αφορούν στη λειτουργία της μνήμης (Ross 1987), την εκπαίδευση στην χρήση κλιμάκων αξιολόγησης των ασθενών, τη θεωρία ομάδων, την κοινοτική εργασία, την οργάνωση και τον συντονισμό προγραμμάτων και τη διασύνδεση υπηρεσιών

ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Απαραίτητο συστατικό στοιχείο για τον επιτυχή σχεδιασμό και εφαρμογή προγραμμάτων δραστηριότητας για τους ηλικιωμένους αποτελεί η κατανόηση – από την πλευρά του προσωπικού – του ρόλου του συντονιστή, η ανάπτυξη κλίματος συνεργασίας και αμοιβαίας κατανόησης για το ρόλο και τα όρια κάθε ειδικότητας μέσα στα πλαίσια μιας κλειστής δομής. Δεν είναι ασύνηθες να χρειάζεται ο συντονιστής να αντιπαρατεθεί με προκαταλήψεις οι οποίες πηγάζουν από τις απόψεις που περιγράψαμε παραπάνω.

Πληροφόρηση, εκπαίδευση, υποστήριξη, ευκαιρίες για συμμετοχή σε δραστηριότητες, διεπιστημονικές συναντήσεις, παροχή βοηθητικού εκπαιδευτικού υλικού, (οδηγίες φροντίδας, video, φωτογραφικό υλικό) μπορούν να δημιουργήσουν το υποστηρικτικό υπόβαθρο που έχουν ανάγκη οι συντονιστές για να δημιουργήσουν επιτυχημένα προγράμματα. Τέλος, η διασφάλιση ενός θετικού κλίματος συνεργασίας, και κυρίως κοινής προσέγγισης στο θέμα της φροντίδας, θα δώσει την ευκαιρία στο συντονιστή να αξιοποιήσει τις ικανότητές του προς όφελος των ασθενών

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ-ΟΡΙΣΜΟΣ

Ο όρος δραστηριότητα όταν αναφέρεται σε ηλικιωμένους που διαβιούν σε κλειστές δομές, αλλά και σε ασθενείς με άνοια, θα πρέπει να ορίζεται ως «οτιδήποτε κάνει το άτομο», οποιαδήποτε δηλαδή εμπλοκή του ατόμου με πρόσωπο ή αντικείμενο σε δραστηριότητα με νόημα και σκοπό

Όπως γίνεται εύκολα κατανοητό ο παραπάνω ορισμός είναι ευρύτερος όσον αφορά τους σκοπούς και τα μέσα που ως τώρα προσδιόριζαν αυτό που λέμε δραστηριότητα όπως ψυχαγωγική, ομαδική, γνωστική κ.λπ. Ερευνητικά δεδομένα έχουν δείξει ότι συγκεκριμένες αλλαγές, τόσο στη σωματική όσο και την ψυχολογική κατάσταση των ασθενών, παρουσιάζονται όταν ένας άνθρωπος εμπλέκεται με επιτυχία σε κάποια δραστηριότητα μετά από μια περίοδο απραξίας

ΑΡΧΕΣ ΕΝΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ  ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ 

  • Ο στόχος μιας δραστηριότητας δεν είναι το αποτέλεσμα αλλά η διαδικασία
  • να βασίζονται στα ενδιαφέροντα του ασθενή από το παρελθόν
  • να είναι σχεδιασμένες όσο το δυνατό περισσότερο για ενήλικες
  • να ενεργοποιούν τις αισθήσεις
  • να δημιουργούν την αίσθηση της επιτυχίας
  • να δίνουν την αίσθηση της ζεστασιάς και της αναγνώρισης
  • να προσαρμόζονται στην φυσική κατάσταση του ασθενή, στις ικανότητες και δεξιότητές του
  • - όταν απευθύνονται σε ασθενείς με άνοια - να ξεκινούν από τους συντονιστές
  • να είναι εθελοντικές ως προς τη συμμετοχή
  • να έχουν διαγενεακή στόχευση
  • να διεξάγονται από συντονιστή ανοιχτό σε νέες ιδέες
  • - όταν απευθύνονται σε ασθενείς με άνοια - να αφορούν ζητήματα προσωπικής φροντίδας
  • να είναι μικρής διάρκειας
  • να λαμβάνουν υπόψη την κουλτούρα, τις αντιλήψεις και το θρήσκευμα των ασθενών
  • να εκμεταλλεύονται και να αξιοποιούν πολλά από τα ταλέντα, τις ικανότητες, και τα ενδιαφέροντα του προσωπικού, δημιουργώντας μια δυναμική ομάδα δραστηριοτήτων

Οι δραστηριότητες πρέπει:

 ΣΚΟΠΟΣ -ΣΤΟΧΟΙ

Ο σκοπός είναι το τελικό σημείο μιας παρέμβασης που εύκολα μπορούμε ορίσουμε απαντώντας στην ερώτηση «Τι θέλω να έχω πετύχει στο τέλος της παρέμβασης μου;» Ως γενικός σκοπός των δραστηριοτήτων ορίζεται η βελτίωση της υγείας και η διατήρηση της καλής κατάστασης του ασθενή ώστε, με τη χρήση των προσωπικών του δυνατοτήτων και δεξιοτήτων, να μπορέσει να συντηρηθεί σε ένα καθεστώς ευζωΐας 

Οι δραστηριότητες οφείλουν να τροποποιούνται ως προς τους στόχους, τα μέσα και τη μορφή ανάλογα με το στάδιο της ασθένειας στο οποίο βρίσκονται τα μέλη της ομάδας ή και το κάθε άτομο ξεχωριστά.

Καθώς οι ασθενείς με άνοια που φιλοξενούνται σε κλειστά πλαίσια φροντίδας βρίσκονται συνήθως στο μεσαίο και το τελικό στάδιο της νόσου, οι στόχοι των δραστηριοτήτων μπορούν να περιγραφούν συνοπτικά ως εξής:

n      μείωση των συμπεριφορικών συμπτωμάτων

n      διατήρηση της λειτουργικότητάς  για όσο το δυνατό περισσότερο χρόνο,

n      δημιουργία ευχάριστης διάθεσης μέσω στρατηγικών μείωσης του άγχους,

n      βελτίωση της επικοινωνίας και της κοινωνικότητάς τους,

n      διατήρηση της όσο το δυνατό καλύτερης  φυσικής κατάστασης.

Φτάνοντας στο τελευταίο στάδιο, ο ασθενής παρουσιάζει απάθεια και σοβαρά αισθητηριακά προβλήματα. Αυτή η δυσμενής εξέλιξη επηρεάζει αισθητά την στόχευση, που πλέον επικεντρώνεται:

n      στην αισθητηριακή διέγερση,

n      στη διατήρηση της όσο το δυνατό καλύτερης φυσικής κατάστασης,

n      στην έκφραση συναισθημάτων και

n      στη διατήρηση επικοινωνίας ακόμα και με μη λεκτικούς τρόπους.

H ΕΠΙΛΟΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ   

Αφού έχουν ορισθεί οι σκοποί και οι στόχοι του προγράμματος, ο επαγγελματίας προχωρά στην επιλογή των δραστηριοτήτων. Πρέπει να είναι ξεκάθαρο το ποιος θα είναι υπεύθυνος για την δραστηριότητα, ποιος θα βοηθά, πού, πότε και πόσο συχνά θα πραγματοποιούνται οι δραστηριότητες

Η θετική αλλαγή θα πραγματοποιηθεί μόνο όταν υπάρξει ισορροπία ανάμεσα  στις ικανότητες του ηλικιωμένου ασθενή και στις απαιτήσεις του προγράμματος προκειμένου να αποφύγουμε τόσο την πλήξη όσο και το άγχος και την νευρικότητα Αποτελεί, λοιπόν, καθήκον και υποχρέωση ο συντονιστής να διαθέτει στη φαρέτρα του μια μεγάλη γκάμα ατομικών και ομαδικών δραστηριοτήτων

Αναφορικά με την επιλογή των κατάλληλων δραστηριοτήτων, αυτή εξαρτάται από τους στόχους που ο συντονιστής θέτει και  τις εξατομικευμένες ανάγκες των ασθενών. Έτσι, στη περίπτωση ενός ασθενή προχωρημένου σταδίου, με έντονα συμπεριφορικά προβλήματα μπορεί να επιλεγεί - κατά την διάρκεια του μεσημεριού - ένα πρόγραμμα ήπιας απασχόλησης σε συνδυασμό με τη παροχή ενός χαλαρωτικού  και ήρεμου περιβάλλοντος με απαλή μουσική και αρωματοθεραπεία

Το παραπάνω πρόγραμμα, σε συνδυασμό με διαρκή καθησυχασμό από τον συντονιστή, θα είναι πολύ πιο αποδοτικό από την ένταξη του ασθενή σε μια ομάδα που ασχολείται με ένα συγκεκριμένο εικαστικό έργο.

Οι δραστηριότητες με ομάδα, από την άλλη, αποτελούν από μόνες τους μια εμπειρία για τον ασθενή που τον βοήθα να εξασκηθεί σε μια σειρά από δεξιότητες όπως κοινωνικές και εκπαιδευτικές τέτοιες, αλλά και δημιουργία συναισθημάτων υποστήριξης, ζεστασιάς, αναγνώρισης του εαυτού ως μέρος ενός συνόλου, δοκιμή νέων ρόλων μέσω του παραδείγματος των άλλων (rolemodeling), κ.λπ.

ΥΛΙΚΑ- ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

Κάθε μονάδα θα πρέπει να έχει ένα μικρό ή μεγάλο προϋπολογισμό προκειμένου να διασφαλίσει τον εξοπλισμό και τα υλικά που απαιτούνται για το πρόγραμμα δραστηριοτήτων. Αποτελεί, όμως, συχνό φαινόμενο ο συντονιστής να αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εξασφάλιση αυτών των κονδυλίων. Έτσι, στρέφεται σε φθηνό ή και  δωρεάν ή φθηνό υλικό από παζάρια με μεταχειρισμένα αντικείμενα, σε αγγελίες που μπορούν από τοπικές εφημερίδες και περιοδικά, στο διαδίκτυο και με τη χρήση ανακοινώσεων μέσα στο χώρο της μονάδας. Πολύ βοηθητικός και ο  δανεισμός  από  άλλη δομή της κοινότητας όπως, π.χ., ένα σχολείο ή ένας εθελοντικός οργανισμός.

Κλείνοντας, πρέπει να τονίσουμε ότι κάποια από τα υλικά που χρησιμοποιούνται για τις δραστηριότητες θα πρέπει να είναι κλειδωμένα κυρίως όταν έχουμε να κάνουμε με ασθενείς με γνωστική έκπτωση. Ταυτόχρονα, πρέπει να φροντίζουμε να υπάρχει πάντα υλικό για να χρησιμοποιεί το προσωπικό προκειμένου να κρατά απασχολημένους τους ενοίκους όταν απουσιάζει ο συντονιστής

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ

Βασική προϋπόθεση για την επιτυχή διεξαγωγή δραστηριοτήτων αποτελεί η ύπαρξη ενός ιδιαίτερου χώρου ώστε να εξασφαλίζεται η συγκέντρωση και προσοχή των ασθενών καθώς - εξαιτίας της ασθένειας - και οι δύο αυτές λειτουργίες διαταράσσονται σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό. Υπάρχουν όμως και δραστηριότητες που μπορούν αν πραγματοποιηθούν στους κοινόχρηστους χώρους της μονάδας άλλα και στους εξωτερικούς, αν υπάρχουν. Τέλος, δραστηριότητες μπορούν να πραγματοποιηθούν και έξω από την μονάδα: κοντινές επισκέψεις σε χώρους αναψυχής, στην εκκλησία ή απλά ένας περίπατος.

Το θετικό περιβάλλον μέσα στο οποίο θα διεξάγονται δραστηριότητες και θα περνά αρκετές ώρες της ημέρας ο ασθενής θα πρέπει να είναι άνετο, οικείο, με σπιτική ατμόσφαιρα. Θα πρέπει να δίδει στους ασθενείς την ευκαιρία να διατηρούν την ατομικότητά τους, να διαθέτει καλό φωτισμό, σταθερή θερμοκρασία, να χρησιμοποιούνται απαλά χρώματα και ευχάριστη μουσική, να παρέχεται η δυνατότητα για κατανάλωση υγρών και ίσως φαγητού (αν αυτό προβλέπεται), να αποτρέπονται οι διαταρακτικές συνθήκες (δυνατοί θόρυβοι, καθρέπτες, σκιάσεις), να διαθέτει εύκολη, ασφαλή και προσπελάσιμη είσοδο από τις εξωτερικές πόρτες και συγχρόνως να διατηρεί την αίσθηση της ασφάλειας από πιθανές διαθέσεις των ασθενών για περιπλάνηση.

Στοιχεία στο σχεδιασμό και την διακόσμηση του χώρου μπορούν να λειτουργήσουν ως μια ευκαιρία για δραστηριοποίηση, καθώς οι ασθενείς τον προχωρημένων σταδίων έχουν ανάγκη από αισθητηριακή ενίσχυση

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ

Μία ομάδα ανθρώπων που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη διεξαγωγή δραστηριοτήτων είναι οι εθελοντές. Αυτοί μπορεί να προέρχονται είτε από τον χώρο του προσωπικού και των συγγενών, είτε από το χώρο της κοινότητας. Η βοήθεια που μπορούν να προσφέρουν μπορεί να είναι αποσπασματική και μεμονωμένη, τακτική  και χρονικά ορισμένη. Οι εθελοντές πρέπει να επιλέγονται βάση μιας συγκεκριμένης και κοινής για όλους διαδικασίας Μια πολύ καλή ομάδα εθελοντών είναι τα παιδιά. Τα διαγενεακά προγράμματα με παιδιά όλων των ηλικιών και ασθενείς με άνοια έχουν μεγάλη επιτυχία όπου έχουν πραγματοποιηθεί με προσεκτικά σχεδιασμένο και οργανωμένο τρόπο

ΠΗΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ –ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ

Κάθε μονάδα πρέπει να διαθέτει μια βάση πληροφόρησης για δομές της κοινότητας που πιθανά θα μπορούσαν να βοηθήσουν τόσο στην εκπόνηση του προγράμματος δραστηριοτήτων αλλά και της γενικότερης φροντίδας, προστασίας, υποστήριξης ασθενών, προσωπικού και συγγενών των ηλικιωμένων.

Οι πηγές πληροφόρησης αλλά και βοήθειας μέσα στην κοινότητα είναι πολλές και ο συντονιστής θα πρέπει να είναι ενημερωμένος και να συμμετέχει στα τοπικά δρώμενα ώστε να παραμένει ανοιχτός ο δίαυλος επικοινωνίας της μονάδας με την τοπική και την ευρύτερη κοινότητα.

Ενδεικτικές πηγές βοήθειας για προγράμματα δραστηριοτήτων μπορούν να αποτελέσουν οι παρακάτω φορείς: μουσεία, βιβλιοθήκες, εκπαιδευτικοί οργανισμοί, εθελοντικά σωματεία και οργανώσεις, σύλλογοι, συνεταιρισμοί, σχολεία, καλλιτεχνικές ομάδες, ενοριακά συμβούλια, προγράμματα τρίτης ηλικίας, καταστήματα, σινεμά και θέατρα, κ.λπ.

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

Απαραίτητο στοιχείο στην διαδικασία κάθε παρέμβασης αποτελεί και ο σχεδιασμός καθώς παρέχει μια δομημένη σειρά ενεργειών που διευκολύνει την εφαρμογή του προγράμματος. Ο επαγγελματίας  που σχεδιάζει γνωρίζει τι ακριβώς κάνει και γιατί το κάνει, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτό την καταλληλότητα της παρέμβασης σε σχέση με τις ανάγκες του ηλικιωμένου ασθενή

Η συχνότητα των δραστηριοτήτων μπορεί να ποικίλει. Ορισμένες δραστηριότητες  είναι καλό να γίνονται καθημερινά όπως η σωματική άσκηση, αλλά πάντα υπάρχει δυνατότητα για ποικιλία όπως με τις εορταστικές δραστηριότητες

Είναι προτιμότερο ο συντονιστής να μην διεξάγει την ίδια δραστηριότητα με τον ίδιο ακριβώς τρόπο κάθε μέρα για μεγάλο χρονικό διάστημα διότι μπορεί να προκληθεί η εξουθένωσή του.

Συνεχίζοντας οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι κανένα πρόγραμμα δεν μπορεί να απασχολήσει όλους τους ασθενείς συγχρόνως σε μεγάλες μονάδες. Μπορεί να υπάρχει μία ομάδα  πυρήνας αλλά, πολλές φορές,  χρειάζεται να δημιουργηθεί και άλλες  μικρότερες ομάδες. αλλά και εξατομικευμένα προγράμματα

Αποτελεί κοινό τόπο ότι ένα από τα πιο σοβαρά χαρακτηριστικά της άνοιας είναι η αδυναμία των ασθενών να ασκήσουν έλεγχο στο κόσμο μέσα στον οποίο ζουν.

 Για το λόγο αυτό είναι σημαντικό οι δραστηριότητες να περιλαμβάνουν αυτό το τόσο σημαντικό στοιχείο μέσα από την παροχή ευκαιριών επιλογής

          

ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΕΛΩΝ Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ

Προκειμένου ο συντονιστής να επιλέξει τα μέλη της  ομάδας  πρέπει να προχωρήσει στην εκτίμηση των αναγκών, των δυνατοτήτων ή των διατηρημένων ικανοτήτων των ασθενών. Η εκτίμηση όπως και το ιστορικό είναι απαραίτητα εργαλεία στην πληροφόρηση και το σχεδιασμός όλων των πτυχών της φροντίδας.

Η χρήση σταθμισμένων εργαλείων από ειδικευμένους επιστήμονες του χώρου της υγείας βοηθά στην εκτίμηση που αφορά την καθημερινή λειτουργικότητα, το γνωστικό επίπεδο, τα συμπεριφορικά προβλήματα, την ύπαρξη κατάθλιψης.

Στην διαδικασία επιλογής των μελών προσέχουμε τα μέλη που λειτουργούν ως σπινθήρες Είναι οι ασθενείς εκείνοι που είναι εκρηκτικοί είναι πολύ πιθανό να δημιουργήσουν επεισόδια, να γίνουν νευρικοί, να έχουν κρίση πανικού αν δεν απασχοληθούν. Θα υπάρχουν ασθενείς που μόνιμα θα δημιουργούν προβλήματα και άλλοι που θα το κάνουν κάποιες φορές. Το κλειδί είναι ο συντονιστής να είναι σε θέση να λειτουργεί προληπτικά και να εμπλέκει τον ασθενή πριν η αναταραχή εξελιχθεί σε νευρικότητα

ΜΑΖΕΥΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ

Η παρακίνηση για τη συμμετοχή στην ομάδα μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους και περιλαμβάνει:

  • την πληροφόρηση των ασθενών ότι μια ελκυστική και απολαυστική δραστηριότητα είναι έτοιμη να ξεκινήσει,
  • την αίτηση βοήθειας από τον ασθενή,
  • την υπενθύμιση της υπόσχεσης του ότι θα συνεισφέρει με την παρουσία του στο έργο που θα γίνει,
  • τη διαβεβαίωση ότι είναι πολύ επιθυμητός και αναγκαίος,
  • την επανάληψη της πρόσκλησης για συμμετοχή σεβόμενοι την επιθυμία κάποιων να μη συμμετάσχουν
  • Την φύση της δραστηριότητας
  • Τους σκοπούς και τους στόχους
  • Το αποτέλεσμα
  • Μία εκτίμηση του αποτελέσματος
  • Στοιχεία για την επόμενη δραστηριότητα (goodpractice).
  •  
  •  
  •  
  •  

Για τη μεταφορά των ασθενών στο χώρο (να οδηγήσουν ή να βοηθήσουν) μια ομάδα δύο ατόμων λειτουργεί αποτελεσματικά. Από αυτούς ο ένας θα είναι αυτός που θα βοηθά στην μεταφορά και θα παρακινεί και ο άλλος θα βρίσκεται στο χώρο να καλωσορίζει αυτούς που έρχονται και να τους τακτοποιεί στις κατάλληλες θέσεις.

ΑΝΟΙΓΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Είναι σημαντικό να καλλιεργηθεί ένα κλίμα αποδοχής, ένα αίσθημα άνεσης και ασφάλειας, υπόσχεσης για επιτυχία και ευχαρίστησης για κάθε άτομο της ομάδας. Για τους λόγους αυτούς, ο συντονιστής διατηρεί οπτική επαφή με όλους και τους χαμογελά. Είναι σημαντικό να εμπλέξει όλα τα μέλη στην διαδικασία αμέσως, καθώς όσο μεγαλύτερη είναι η παθητικότητα, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα απόσπασης της προσοχής. Σε περιπτώσεις καθυστέρησης έναρξης της δραστηριότητας μπορούν ξαναγίνουν οι συστάσεις και χειραψίες, να ειπωθούν ποιηματάκια ή τραγούδια ωσότου η δραστηριότητα ξεκινήσει

H ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Η αξιολόγηση αποτελεί το μέσο για την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας του προγράμματος. Αυτή μπορεί να γίνε με ερωτήσεις που θα απευθύνονται στους αποδέκτες του προγράμματος, όταν αυτό είναι δυνατό, που θα αφορούν την εμπειρία και τα οφέλη που αποκόμισαν. Επίσης, χρήσιμη μπορεί να αποβεί  η παρατήρηση από τους ίδιους τους συντονιστές, το προσωπικό και τους συγγενείς των ασθενών. Αυτός ο τρόπος αποδεικνύεται ιδιαίτερα αποδοτικός με τους ασθενείς με κατάθλιψη και άνοια. Ο καλύτερος τρόπος αξιολόγησης είναι να μετρήσουμε τα αποτελέσματα της παρέμβασης σύμφωνα με την αρχική μας εκτίμηση, σε πολλές περιπτώσεις με τη χρήση μιας σταθμισμένης κλίμακας

H ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Η αποτύπωση του προγράμματος είναι σημαντική προκειμένου να διασφαλιστεί η  μετάδοση της πληροφόρησης διαχρονικά σε άλλα μέλη του προσωπικού. Επίσης χρησιμεύει στην καταγραφή της αποτελεσματικότητας του προγράμματος. Αν και δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη φόρμα για την καταγραφή της δραστηριότητας, ένα τέτοιο έγγραφο θα πρέπει να περιλαμβάνει:

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Ο ρόλος της εποπτείας είναι κρίσιμος για την προσωπική ανάπτυξη του επαγγελματία μέσα στο πλαίσιο της δουλειάς του. Συνήθως γίνεται από ένα ειδικευμένο επαγγελματία με μεγαλύτερη εμπειρία από το συντονιστή που κυρίως αναλαμβάνει ένα συμβουλευτικό και καθοδηγητικό ρόλο

 ΣΧΟΛΙΑ -ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Παρά το γεγονός ότι υπάρχει πλέον και η θεωρητική στήριξη της αναγκαιότητας προγραμμάτων δραστηριότητας στις Μ.Φ.Η, στην πράξη οι επαγγελματίες συχνά δίνουν αγώνα προκειμένου να εντάξουν τα προγράμματα δραστηριοτήτων στην καθημερινή πρακτική των μονάδων. Συχνά αυτό συμβαίνει λόγω της ελλιπούς οικονομικής και ηθικής στήριξης από την διεύθυνση και το προσωπικό. Ως αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι τα προγράμματα να ατονούν και να εγκαταλείπονται ή απλά περνούν σε ένα καθεστώς στασιμότητας με λίγες και αποσπασματικές δραστηριότητες προκειμένου να δικαιολογούν τον λόγο ύπαρξης τους.

Από την άλλη πλευρά, οι κλειστές δομές (δημόσιες ή ιδιωτικές) πάσχουν από ελλείψεις προσωπικού και συχνά δεν διαθέτουν καν ένα εκπαιδευμένο επαγγελματία υγείας για το σχεδιασμό και εφαρμογή προγραμμάτων. Άλλες φορές  ο επαγγελματίας είναι υπερφορτωμένος με τεράστιο όγκο δουλειάς που καθιστά αδύνατη την ενασχόλησή του με τον πραγματικό και ουσιαστικό του ρόλο.

Για τους λόγους αυτούς καταλήγουμε συχνά στην εγκατάλειψη των ηλικιωμένων με συνέπεια την ταχεία επιδείνωση των γνωστικών και λειτουργικών τους ικανοτήτων, την απομόνωση και την ιδρυματοποίησή τους σε μονάδες που μετατρέπονται σε άσυλα και αποθήκες γερόντων ενισχύοντας την ήδη αρνητική εικόνα που επικρατεί  για το χώρο της κλειστής φροντίδας

Οι επαγγελματίες υγείας που έχουμε την τύχη να εργαζόμαστε σε δομές που δίνουν την δυνατότητα για πραγματοποίηση μικρών ή μεγαλύτερων προγραμμάτων, έχουμε την υποχρέωση να αναδεικνύουμε την δουλειά μας, δίνοντας το ερέθισμα - και το παράδειγμα αν θέλετε - σε σημερινούς ή αυριανούς συναδέλφους αλλά και φορείς. Δεν είναι αδύνατο να αναβαθμιστεί η ποιότητα φροντίδας που παρέχουν οι ΜΦΗ, διατηρώντας την ανταγωνιστικότητά τους, ακολουθώντας τα πρότυπα των προηγμένων χωρών με ένα σχετικά μικρό κόστος.

Οι οραματιστές του χώρου της κλειστής περίθαλψης θέλουν τις μονάδες να γίνονται κέντρα εκπαίδευσης νέων επαγγελματιών υγείας από όλους τους χώρους σε σύνδεση με τα οικεία πανεπιστήμια (Steinetal 1986). Επιπρόσθετα μπορούν να αποτελέσουν χώρους ευαισθητοποίησης για παιδιά και την ευρύτερη κοινότητα, εστίες αξιοποίησης του εθελοντικού δυναμικού, μεταμορφώνοντάς τες σε ζεστούς χώρους, ανοιχτούς, που καλλιεργούν την αμοιβαία αποδοχή ανάμεσα στους επαγγελματίες και την κοινότητα.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Διαβάστηκε 2030 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Σάββατο, 15 Νοέμβριος 2014 14:35